Het Europese regelgevingslandschap ondergaat momenteel een fundamentele transformatie. Met de invoering van wet- en regelgeving zoals NIS2 en de Data Act en het voortdurende spanningsveld tussen de AVG en de Amerikaanse CLOUD Act, is datasoevereiniteit niet langer een nice-to-have, maar een strategische noodzaak. Voor Nederlandse organisaties betekent dit dat ze goed moeten (her)overwegen waar en hoe ze hun infrastructuur inrichten.
NIS2: cybersecurity wordt wettelijke plicht
De Cyberbeveiligingswet, de Nederlandse implementatie van de NIS2-richtlijn, wordt naar verwachting in het tweede kwartaal van 2026 van kracht. Vergeleken met de eerste NIS-richtlijn geldt deze wetgeving voor aanzienlijk meer bedrijven. Organisaties in kritieke sectoren met minimaal 50 medewerkers of een jaaromzet van meer dan €10 miljoen vallen nu onder de nieuwe verplichtingen.
Deze wet heeft een aanzienlijke impact. Het management van organisaties krijgt directe verantwoordelijkheid voor het identificeren en aanpakken van cyberrisico’s, wat de druk verhoogt om te kiezen voor infrastructuur met aantoonbare compliance en transparante securityprocessen. Organisaties zijn verplicht om risicobeoordelingen uit te voeren, maatregelen te nemen om de continuïteit te waarborgen en incidenten binnen 24 uur te melden aan de toezichthouder. Klanten die hun bedrijfsomgeving draaien in een extern datacenter zullen kritischer gaan kijken naar de cyberweerbaarheid van hun hosting-partner.
Data Act: het einde van vendor lock-in
Sinds 12 september 2025 is de EU Data Act van toepassing, met gevolgen voor cloud- en datacenter-diensten. Deze wet geeft klanten het recht om eenvoudig tussen cloudproviders te wisselen en vanaf 12 januari 2027 worden de kosten voor een dergelijke overstap volledig uitgefaseerd. Belangrijk met betrekking tot datasoevereiniteit is dat de Data Act waarborgen introduceert die voorkomen dat overheidsinstanties uit andere landen toegang krijgen tot niet-persoonsgebonden data, als dit in strijd is met EU- of nationale wetgeving. Dit is een directe respons op grensoverschrijdende surveillancewetten zoals de Amerikaanse CLOUD Act en betekent dat Europese datacenterlocaties strategische voordelen bieden op het gebied van datasoevereiniteit.
CLOUD Act: de blijvende bedreiging voor datasoevereiniteit
De Amerikaanse CLOUD Act uit 2018 blijft een belangrijk punt van discussie en risico. Deze wet geeft Amerikaanse autoriteiten het recht om Amerikaanse bedrijven te dwingen data te overhandigen die in het buitenland is opgeslagen, zelfs als dit data zijn van Europese burgers en zich in EU-datacenters bevinden. Dit is niet alleen een theoretische mogelijkheid. Ook als data van Europese burgers zijn opgeslagen in EU-datacenters, kan de CLOUD Act Amerikaanse bedrijven dwingen deze data toch te overhandigen dragen aan Amerikaanse autoriteiten, wat de privacybescherming door de AVG en de Europese datasoevereiniteit ondermijnt. Voor organisaties die met gevoelige data werken – van intellectueel eigendom tot klantgegevens – creëert dit een complexe juridische spanning.
De rol van regionale datacenters in een soevereine datastrategie
In dit veranderende landschap speelt de keuze voor een regionaal datacenter een cruciale rol. De vraag naar soevereine cloudoplossingen in Nederland stijgt naarmate dataprotectie- en digitale soevereiniteitsregels strenger worden en beter op elkaar worden afgestemd, vooral voor organisaties in sterk gereguleerde sectoren zoals gezondheidszorg, financiën en overheid.
Een veel voorkomende misvatting is dat datasoevereiniteit alleen gaat over waar servers fysiek staan. Fysieke locatie is echter niet hetzelfde als juridische jurisdictie. Want opnieuw: wanneer een cloudprovider onder Amerikaanse jurisdictie valt, geldt de CLOUD Act. Een regionaal datacenter met een Nederlandse of Europese eigenaar biedt inherente bescherming tegen ongewenste toegang tot EU-data die Amerikaanse hyperscalers, ondanks hun Europese datacenters, niet kunnen garanderen.
Colocatie als soeverein alternatief
Nederland behoudt zijn positie als digitale gateway tot Europa. Amsterdam is een van de grootste internet exchanges in Europa en wereldwijd, wat ons land tot een centrale hub maakt voor wereldwijde cloudproviders, organisaties en digitale platforms die snelle en betrouwbare connectiviteit met een lage latency nodig hebben. Regionale colocatie-faciliteiten profiteren van deze infrastructuur terwijl ze volledige controle en transparantie behouden over de data van hun klanten.
Aandachtspunten voor datacenterklanten
Voor klanten betekenen deze ontwikkelingen dat ze een aantal strategische overwegingen moeten meenemen bij hun keuze voor een datacenterpartner. Dat begint met een beoordeling van de jurisdictie waar een datacenter onder valt. Daarbij moet verder gekeken worden dan marketingclaims over ‘EU-gebaseerde datacenters’. Een bedrijf met hoofdkantoor in een niet-EU-land blijft gehouden aan de wetten van zijn thuisland, inclusief de Amerikaanse CLOUD Act. Daarom is het belangrijk om goed te kijken naar de eigendomsstructuur en jurisdictie van een datacenter-provider.
Op het gebied van NIS2-compliance is het sterk aan te raden om nu al risicoanalyses uit te voeren, medewerkers bewust te maken van cyberrisico’s en om incidentprocedures aan te scherpen. De keuze voor datacenter-infrastructuur zou een integraal onderdeel zijn van deze compliance-documentatie.
De Data Act versterkt de digitale soevereiniteit doordat organisaties hun data en applicaties vrij moeten kunnen verplaatsen en niet langer gebonden zijn aan proprietary systemen of geïsoleerde infrastructuren. Dit zorgt voor strategische onafhankelijkheid bij het selecteren van datacenter-providers. Daarbij is het goed om migratiescenario’s op te stellen die maximale flexibiliteit bieden.
Zelfs als een bedrijf zelf niet direct onder de Cyberbeveiligingswet valt, kan het toch te maken krijgen met contractuele eisen rond cybersecurity als het producten of diensten levert aan een gereguleerde organisatie. Het daarom verstandig om datacenter-partner te kiezen die aantoonbaar voldoet aan de hoogste security-standaarden, inclusief ISO/IEC 27001 en die transparante audit-trails biedt.
Conclusie: soevereiniteit als concurrentievoordeel
Gezamenlijk vormen NIS2, de Data Act en de voortdurende AVG-CLOUD Act-spanning een keerpunt in hoe Europese organisaties over hun data-infrastructuur moeten denken. Datasoevereiniteit is niet langer alleen een compliance-checkbox, het is een strategische differentiator die invloed heeft op operationele flexibiliteit, compliance en risicomanagement.
Regionale colocatie-datacenters in Nederland bieden een unieke propositie: connectiviteit en infrastructuur van wereldklasse, gecombineerd met heldere juridische jurisdictie en compliance met de striktste dataprotectie-regels ter wereld. In een tijd waarin controle over data gelijkstaat aan controle over en het succes van organisaties, is de keuze voor een soevereine datacenter-partner geen defensieve zet, maar een toekomstgerichte een investering in veerkracht en autonomie.
